Czym są Dosze?

Dosze są bardzo ważnym aspektem Ajurwedy. Jest to termin, który odnosi się do fizyczno-emocjonalnych cech i skłonności, które prezentujesz światu. Teoria Dosz to ajurwedyjski system opisu zjawisk, reakcji biochemicznych, procesów biologicznych i struktur organizmu. Odnosi się to takich kwestii jak: kształt i wielkość oczu, budowa ciała, specyfika trawienia, emocjonalność oraz podatność na schorzenia.

Termin „dosza” tłumaczony jest na wiele sposobów. Ma szeroki zakres semantyczny, stosowany jest w wielu kontekstach i sytuacjach, stąd trudność w nadaniu mu jednej nazwy pojęciowej. Utożsamiany jest z konstytucją, humorem, typem, energią lub zasadą funkcjonalną. Odnosi się do sił kosmicznych, które kontrolują fizyczne i psychiczne funkcje człowieka.

Każdy człowiek ma unikalną kombinację dosz, stąd twierdzenie, że Ajurweda jest medycyną indywidualną—koncepcja terapii i leczenia oparta jest na teorii dosz i ich równoważeniu. Jeśli dosze są zrównoważone, oznacza to, że jesteś zdrowa/y.

„Vata, Pitta i Kapha poruszają się w całym ciele, powodując dobre lub złe skutki dla całego układu
zależnie od tego , czy znajdują się w stanie normalnym, czy podrażnionym.”

Charaka Samitha

Dosze i koncepcja 5 żywiołów w ujęciu Ajurwedy

Dosze są biologiczną pochodną żywiołów, ich materialną manifestacją.
Dlatego, aby lepiej zrozumieć czym jest dosza, warto zapoznać się z ajurwedyjską teorią pięciu żywiołów.

Świat materialny, według Ajurwedy, składa się z Pięciu Wielkich Żywiołów (tzw. panchamahabutas („pancha”—5, „bhuta”—żywioł) lub tattwa (tłum. „takość”). Wskazują one na pewne elementy w naszym ciele.

Pierwotne elementy łączą się ze sobą tworząc materialny Wszechświat, stanowią fundament Wszechświata, tego co w nas i wokół nas. Koncepcja ta jest ważna dla Ajurwedy—żywioły tworzą podłoże dla konstytucji, tkanek, produktów przemiany materii, kanałów, itd. 

Zobaczmy, czym są owe żywioły i jak funkcjonują w naszym ciele:

• Przestrzeń/Eter—lekka, wszechogarniająca, nieskończona. Przestrzeń to pustka i otwartość. Odnosi się do jam i pustych przestrzeni w naszym ciele.
• Powietrze/Ruch—ruchliwe, suche, szorstkie. Powietrze to dynamika i ruch. Odnosi się do oddechu i wymiany gazowej.
• Ogień/ciepło—przenikliwy, ostry, świetlisty. Ogień to ciepło, energia, przemiana, transformacja. Odnosi się do kwasów i enzymów.
• Ziemia/ciało—ciężka, stabilna. Ziemia to stabilność, struktura, spójność, rodzaj ramy. Odnosi się do kości, mięśni i tłuszczu.
• Woda/płyn—chłodna, spójna. Woda to płynność i nawilżenie. Odnosi się do osocza, krwi i śliny.

Dosze Vata, Pitta, Kapha

Według Ajurwedy, owe pięć elementów łączy się w trzy pary, zwane doszami.

• Dosza Vata—dominują elementy przestrzeni i powietrza.
• Dosza Pitta—dominuje element ognia i odrobina elementu wody.
• Dosza Kapha—dominują elementy ziemi i wody.

Co to jest Prakriti i Vikriti?

Zatem istnieją trzy dosze (Vata, Pitta i Kapha tzw. tridosa). Każdy człowiek posiada swój indywidualny typ konstytucji, tzw. Prakriti, który opisuje się właśnie w kategoriach dosz—jest to nasz pierwotny wzorzec zdrowia, zestaw cech, wrodzona natura (zarówno mentalna jak i fizyczna), która pozostaje niezmienna przez całe nasze życie. Prakriti, w dosłownym tłumaczeniu, oznacza „początek stworzenia”.

Wszystkie trzy typy są obecne w naszej niepowtarzalnej strukturze, w charakterystycznych dla siebie proporcjach—określają kim jesteśmy, jaki jest nasz humor/temperament/osobowość, jak zbudowane jest nasze ciało. Z tym się rodzimy. I do tego wzorca dążymy chcąc cieszyć się zdrowiem.

Jedna lub dwie dosze są zawsze najbardziej dominujące. W ten sposób natura sprawiła, że każdy człowiek jest wyjątkowy i niepowtarzalny. Ta dominacja danej doszy prowadzi do określonej morfologii, genetycznej konstrukcji cech fizycznych w naszym ciele.

Dosze określają również różne funkcje naszego ciała, tzw. Vikriti. Nagromadzenie się/nadmiar doszy (lub dosz) w ciele i umyśle powoduje nierównowagę, która zaburza pierwotny wzorzec—według Ajurwedy jest to jedna z przyczyn dolegliwości. Odpowiednio pielęgnowane, rozumiane i akceptowane, dosze wspierają jednak nasze ciało. Posiadają potężny potencjał w zakresie zdrowia i ogólnej żywotności.

Podsumowanie

Dosze są niczym innym jak produktami ubocznymi panchamahabutas, kosmicznej ewolucji Pięciu Wielkich Żywiołów. Stanowią ogólny zespół cech indywidualnych (również dziedziczonych) i skłonności, które posiadamy. Każdy człowiek ma inną, unikalną równowagę trzech dosz: Vaty, Pitty i Kaphy. Ta konstytucja, tzw. Prakriti, jest stała i określona przy naszym urodzeniu. Zaburzenia równowagi dosz, tzw. Vikriti negatywnie wpływa na stan zdrowia.

Mam nadzieję, że niniejszy artykuł dostarczy Ci wielu inspiracji.
Życzę Ci dużo zdrowia!

Ewelina